A oligarquía[1] é unha forma de goberno ou estrutura de poder na que a autoridade está concentrada nas mans dunha pequena elite dominante, definida tipicamente por criterios como a riqueza, o nacemento nobiliario, o control corporativo ou o poderío militar, en lugar de polo amplo consentimento popular. O termo deriva do grego antigoὀλιγαρχία (oligarkhía), combinando ὀλίγος (oligos, «poucos») e ἄρχω (arkhein, «gobernar»), reflectindo un sistema no que unha minoría exerce o control sobre a maioría.[2]
Na teoría política clásica, Aristóteles clasificou a oligarquía como unha das constitucións desviadas, distinguíndoa da aristocracia —o goberno dos poucos virtuosos en pro do ben común— como unha forma corrompida na que os ricos propietarios gobernan de maneira egoísta, asumindo que a súa desigualdade en riqueza xustifica o seu dominio en todos os ámbitos, o que conduce a políticas que agravan as divisións entre ricos e pobres.[3][4] As oligarquías xorden a miúdo de sistemas que priorizan os intereses das elites, ou dexeneran neles, con mecanismos limitados de rendición de contas ou de participación máis ampla, fomentando trazos como a sucesión hereditaria, a supresión da disidencia e políticas económicas que afondan a desigualdade.
Historicamente, as oligarquías puras manifestáronse en cidades-estado como a Esparta antiga, onde un consello de anciáns (xerusia)[5] procedente das elites guerreiras exercía o seu dominio sobre unha poboación servil de ilotas, e na República de Venecia, gobernada por unha nobreza cerrada que elixía os doxi (plural do vénetodoxe, «xeneral») entre familias mercantes co fin de monopolizar o comercio e a política. Estes sistemas poñen de relevo o potencial da oligarquía para acadar estabilidade a través da cohesión das elites, pero tamén os seus riscos de faccionalismo interno e explotación, xa que a procura do beneficio privado por parte dos gobernantes pode minar a resiliencia social a longo prazo. Aínda que as democracias modernas incorporan controis fronte á captura oligárquica máis explícita, persisten os debates sobre influencias máis sutís, como a concentración do poder económico na configuración das políticas, o que subliña a tensión perdurable desta forma de goberno entre a eficiencia e a equidade.[6]
