Yuro
Yuro, yurocienco o legocienco esas la cienco qua studias l'ensemblo dil reguli qui jeras la konduto dil homi (enti) en ula socio, e la sociala rilati. Ta abstrakta e obliganta reguli preskriptas lo facenda. Ol esas sistemo di reguli qui es kreita ed exekutebla da social o guvernal institucuri por regilar konduti, ed olua preciza defino es afero di debati dum longa stando.
La termino olqua signifiko dependas de aspekto:
- objektale – toteso di yuri ed obligesi por objekti yurala
- subjektale – yuro por ulo, ex. yuro por vivar, yuro por laborar e c.
L'obligeso dil yuro bezonas ke:
- la yuro-fonto agnoskesez kom legitima;
- la yurala preskriptajo konocesez da omni, quo supozigas ke ol publikigesez sat vaste. To korespondas a la Latina sentenco "nemo censetur ignorare legem" (nulu ne savez la lego);
- la aplikado dil lego esez certigata da koaktanta moyeni quin fixis la lego e quin uzas sive arbitrala proceduro inter la koncernati, sive la stato, sive specala instanco.
En socii kun separo di povi, l'aplikado dil yurocienco rezultas de kunlaboro inter la legifanta povo (qua kreas la lego), la exekutanta povo (qua sorgas pri exekutar olu) et la judiciala povo (qua interpretas e judikas la eventuala violaci o kontesti relate olua aplikeso).
Faki di la yuro
[redaktar | redaktar fonto]- Fiskala legaro
- Administrala legaro
- Kanona legaro
- Kazala legaro
- Civila legaro
- Publika legaro
- Komercala legaro
- Kustumala legaro
- Kriminala legaro
- Halakha legaro - yudana legaro
- Internaciona legaro
- Publika internaciona legaro
- Privata internaciona legaro
- Naturala legaro
- Procedurala legaro
- Spacala legaro
