Honduras

Honduras
Nome orixinal    República de Honduras (es)    Nome oficial Honduras (es)   la République du Honduras (fr)
Instancia de estado soberano país  Parte de América Latina  Texto lema Libre, Soberana e Independiente Rhydd, sofran ac annibynnol Свободен, суверенен и независим Free, Sovereign and Independent Everything is here  Himno Himno nacional de Honduras
Características  Caracterizado por país parcialmente libre  Cultura cultura das Honduras (pt)  Lingua oficial lingua castelá  Lingua usada lingua castelá Lingua ch’orti’ Lingua garífuna Linguas lenca Lingua tol Lingua paya Língua Gestual das Honduras (pt) Lingua miskito Lingua mayangna  Forma de goberno república  Economía economía de Honduras  Moeda lempira (pt) Honduran peso (en)
Implicados  Xefe de estado Cargo: presidente de Honduras Nasry Asfura (2026 - ) Xiomara Castro (2022 - 2026)  Xefe do goberno Cargo: presidente de Honduras Nasry Asfura (2026 - ) Roberto Micheletti (2009 - 2010) Manuel Zelaya (2006 - 2009) Ricardo Maduro (2002 - 2006) Porfirio Lobo (2010 - 2014) Xiomara Castro (2022 - 2026) Juan Orlando Hernández (2014 - 2022) Carlos Roberto Flores (en) (1998 - 2002)  Órgano lexislativo Congresso Nacional de Honduras (pt)  Órgano executivo Government of Honduras (en)  Membro de Organización das Nacións Unidas Organización Mundial de Alfándegas Organización Meteorolóxica Mundial Organización Mundial da Saúde Organización para a Prohibición de Armas Químicas Organización dos Estados Americanos Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura Unión Postal Universal Unión Internacional de Telecomunicacións Axencia Multilateral de Garantía de Investimentos Organización Mundial do Comercio Centro Internacional de Arranxo de Diferenzas Relativas a Investimentos Banco Internacional de Reconstrución e Fomento Corporación Financeira Internacional Asociación Internacional de Fomento Organismo Internacional Rexional de Sanidade Agropecuaria Interpol Mercado Común Centroamericano Grupo para as observacións da Terra Organismo para a Proscrición das Armas Nucleares na América Latina e o Caribe Banco Centroamericano de Integración Económica Tratado de non proliferación de armas nucleares  Banco central Central Bank of Honduras (en)
Datas  Fundación / creación 1821
Historia  Historia história de Honduras (pt)  Substitúe State of Honduras (en) (1824 - 1838) Nación Misquita (1687 - 1894)
Localización  País Honduras  Xeografía xeografía de Honduras  Situado na entidade xeográfica Hispanoamérica América Central  Continente América do Norte  Capital Tegucigalpa  Comparte fronteira con Guatemala O Salvador Nicaragua  Contén división administrativa Departamento de Olancho Departamento de Copán Departamento de Ocotepeque Departamento de Comayagua Departamento de Santa Bárbara Departamento de Colón Departamento de Francisco Morazán Departamento de Lempira Departamento de Atlántida Departamento de La Paz Departamento de Islas de la Bahía Departamento de Gracias a Dios Departamento de Valle Departamento de Choluteca Departamento de Intibucá Departamento de Cortés Departamento de El Paraíso Departamento de Yoro  Área urbana máis poboada Tegucigalpa  OpenStreetMap  Coordenadas 14°38′00″N 86°49′00″O
Cifras e dimensións  Poboación 8.303.771 (2013) 2.002.333 (1960) 2.069.085 (1961) 2.139.208 (1962) 2.211.144 (1963) 2.282.764 (1964) 2.352.637 (1965) 2.420.234 (1966) 2.486.288 (1967) 2.552.200 (1968) 2.620.014 (1969) 2.691.309 (1970) 2.766.445 (1971) 2.845.261 (1972) 2.928.191 (1973) 3.015.607 (1974) 3.107.735 (1975) 3.204.880 (1976) 3.306.985 (1977) 3.413.422 (1978) 3.523.279 (1979) 3.635.862 (1980) 3.750.850 (1981) 3.868.314 (1982) 3.988.404 (1983) 4.111.424 (1984) 4.237.518 (1985) 4.366.493 (1986) 4.497.954 (1987) 4.631.575 (1988) 4.766.961 (1989) 4.903.694 (1990) 5.041.781 (1991) 5.180.884 (1992) 5.319.841 (1993) 5.457.189 (1994) 5.591.935 (1995) 5.723.639 (1996) 5.852.719 (1997) 5.980.152 (1998) 6.107.385 (1999) 6.235.561 (2000) 6.365.040 (2001) 6.495.801 (2002) 6.628.171 (2003) 6.762.426 (2004) 6.898.825 (2005) 7.037.428 (2006) 7.178.436 (2007) 7.322.368 (2008) 7.469.844 (2009) 7.621.204 (2010) 7.776.669 (2011) 7.935.846 (2012) 9.265.067 (2017) 10.062.994 (2021) 11.002.356 (2025)  Poboación feminina 4.927.035 (2019) 5.008.783 (2020) 5.087.643 (2021) 5.165.506 (2022)  Poboación masculina 5.031.794 (2019) 5.112.980 (2020) 5.190.703 (2021) 5.267.354 (2022)  Poboación rural 4.209.597 (2019) 4.214.803 (2020) 4.215.972 (2021) 4.214.875 (2022)  Poboación urbana 5.749.232 (2019) 5.906.960 (2020) 6.062.373 (2021) 6.217.985 (2022)  Índice desenvolvemento humano 0,621 (2021) 0,516 (1990) 0,517 (1991) 0,521 (1992) 0,527 (1993) 0,53 (1994) 0,536 (1995) 0,539 (1996) 0,544 (1997) 0,527 (1998) 0,55 (1999) 0,556 (2000) 0,559 (2001) 0,563 (2002) 0,567 (2003) 0,572 (2004) 0,577 (2005) 0,581 (2006) 0,586 (2007) 0,591 (2008) 0,594 (2009) 0,597 (2010) 0,6 (2011) 0,599 (2012) 0,603 (2013) 0,606 (2014) 0,613 (2015) 0,618 (2016) 0,617 (2017) 0,617 (2018) 0,632 (2019) 0,621 (2020)  Índice desenvolvemento humano desigualdade 0,479 (2021) 0,433 (2010) 0,437 (2011) 0,436 (2012) 0,451 (2013) 0,457 (2014) 0,465 (2015) 0,465 (2016) 0,467 (2017) 0,47 (2018) 0,487 (2019) 0,479 (2020)  Taxa desemprego    4 % (2014)  Taxa nataliade 21,628 (2019) 21,353 (2020) 21,071 (2021) 20,85 (2022)  Taxa mortandade 4,315 (2019) 4,945 (2020) 5,608 (2021) 5,404 (2022)  PIB nominal 28.488.721.296 $ (2021) 31.717.700.115 $ (2022)  Taxa imposto sobre valor engadido    15 %  Superficie    112.492 km²  Punto máis alto     Cerro Las Minas  Punto máis baixo    0 m mar Caribe  Fuso horario UTC−06:00 America/Tegucigalpa  Esperanza de vida 73,575 a 72,805 a 72,624 a 72,446 a 72,27 a 72,99 a 73,376 a 73,181 a 71 a 73 a 70 a 72,093 a 71,724 a 70,756 a 70,537 a 70,288 a 71,911 a 70,957 a 71,341 a 71,15 a 71,532 a 71 a
Códigos e identificadores OpenStreetMap 287670 VIAF 124882522 ISNI 0000000122428161 TasteAtlas honduras Freebase /m/03h2c MeSH D006721
Fontes e ligazóns  Páxina WEB honduras.travel…  Prefixo telefónico +504  Teléfono de emerxencia 198 (pt) e 199  Dominio .hn  Descrito pola fonte Enciclopedia militar Sytin "Q24071948 " The Nuttall Encyclopædia Encyclopædia Britannica "1911 Encyclopædia Britannica/Honduras (en) " Pequeno Dicionario Enciclopédico de Brockhaus e Efron "Q24072051 " Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron "Q24072003 " The New Student's Reference Work "The New Student's Reference Work/Honduras (en) "
Wikidata G:Commons C:Commons

Honduras é un país de América Central, limitado ó norte polo Golfo de Honduras, ó norte e ó leste polo mar Caribe (por onde posúe fronteira marítima co territorio colombiano de San Andrés e Providencia), ó sur por Nicaragua, polo Golfo de Fonseca e polo Salvador e ó oeste por Guatemala. A súa capital é Tegucigalpa.

A República de Honduras é un país centroamericano cun goberno republicano presidencialista. Debúllase en dezaoito departamentos, formando, constitucionalmente, as cidades de Tegucigalpa e Comayagüela, conxuntamente, a capital da república.

Máis do 80% do territorio hondureño é montañoso, abundante en fauna e flora, con numerosos tipos de bosques e ríos. As montañas poden chegar a ter unha altura de 2.827 msnm, con vales e chairas por todo o territorio. Os vales máis importantes encóntranse próximos aos dous océanos, nas zonas norte e sur do país. Na zona central do país tamén nos atopamos con vales como o de Comayagua e o de Catacamas. A Cordilleira Centroamericana divide ao territorio entre as cordilleiras Oriental, Occidental e Central.

A poboación de Honduras é de aproximadamente 7,8 millóns de habitantes.

Historia

Artigo principal: Historia das Honduras.

Política

Artigo principal: Política das Honduras.

Subdivisións

Artigo principal: Subdivisións das Honduras.

A República de Honduras está dividida en 18 departamentos. A súa capital é a cidade de Tegucigalpa, municipio de Distrito Central; xurisdición do departamento de Francisco Morazán.

N.º1	Departamento	Pob (2010/2011)	Sup (km²)	Cabeceira
1	Atlántida	572 551	4.372	La Ceiba
2	Colón	293 540	8.249	Trujillo
3	Comayagua	442 251	5.124	Comayagua
4	Copán	362 226	3.242	Santa Rosa de Copán
5	Cortés	2 120 291	3.923	San Pedro Sula
6	Choluteca	605 504	4.360	Choluteca
7	El Paraíso	427 232	7.489	Yuscarán
8	Francisco Morazán	1 691 056	8.619	Tegucigalpa
9	Gracias a Dios	88 314	16.997	Puerto Lempira
10	Departamento de Intibucá	232 509	3.123	La Esperanza
11	Departamento de Islas de la Bahía	47 158	236	Roatán
12	La Paz	196 322	2.525	La Paz
13	Lempira	315 565	4.228	Gracias
14	Departamento de Ocotepeque	132 453	1.630	Ocotepeque
15	Departamento de Olancho	509 564	23.905	Juticalpa
16	Santa Bárbara	402 367	5.024	Santa Bárbara
17	Valle	171 613	1.665	Nacaome
18	Departamento de Yoro	552 100	7.781	Yoro
Información do Censo 2010 Fonte: INE

Xeografía

Artigo principal: Xeografía de Honduras.

La Ceiba

Economía

Artigo principal: Economía de Honduras.

Demografía

Artigo principal: Demografía de Honduras.

Cultura

Artigo principal: Cultura de Honduras.

Alfombras de Comayagua durante a Semana Santa.

Honduras é un país multiétnico, por conseguinte é un país multicultural. A composición étnica xenotípica de Honduras é a seguinte: 10% caucásicos, 2% afroamericanos garífunas, 6% indíxenas e o resto da poboación é mestiza. Este conglomerado de grupos étnicos é o que finalmente contribúe á riqueza da cultura do país xunto á incorporación e achegas de recentes grupos de inmigrantes que enriqueceron o conglomerado cultural desde os grupos afroamericanos caribes, que chegan en 1797, até os grupos xinoides ou arabezcos que se incorporan coa chegada das compañías bananeiras e a súa economía de enclave a finais do século XIX e principios do século XX.

Pintura

O pintor máis destacado que tivo Honduras é José Antonio Velásquez. Este pintor foi recoñecido como o primeiro pintor primitivista de América. Expuxo as súas obras en EE. UU. e América Latina, así como nun bo número de países de Europa e Asia. En escultura e pintura destacaron Mario Zamora, Virginia Castillo, Santos Arzu Quioto, Santos Guardiola, Rolando Trochez, Julio Vizquerra entre outros.

Literatura

A literatura no territorio da actual Honduras remóntase a hai máis de mil cincocentos anos. Foi desenvolvida pola civilización maia na cidade de Copán, coñecida como literatura maia, escritos empregando a escrita maia dos antepasados que empregaba logogramas e glifos silábicos, a literatura maia encóntrase conservada en estelas, pirámides e templos en Copán. A cidade alberga unha pirámide, a dos xeroglíficos, que ten máis de 2500 glifos.

Na actual Honduras existiron varios períodos de literatura contando con moitos autores no romanticismo, modernismo, posmodernismo etc. Entre os escritores máis notables de Honduras están Froylán Turcios Juan Ramón Molina, Rafael Heliodoro Valle, Víctor Cáceres Lara, Glenda Umaña e Ramón Amaya Amador, Marco Antonio Rosa, Roberto Sosa, Lucila Gamero de Medina, Eduardo Bähr, Amanda Castro, Javier Abril Espinoza e Roberto Quezada. En teatro sobresaen as obras do pai José Trinidad Reyes Sevilla.

Véxase tamén

Outros artigos

• Pobos indíxenas de Honduras